این جملهای است که میشود حالوهوای اعتکاف دانشآموزی را با آن خلاصه کرد؛ سه روزی که برای بسیاری از نوجوانان شیرازی، کوتاهتر از آن بود که انتظارش را داشتند.
در ساعات پایانی اعتکاف، مسجد جامع شهدا حالوهوای خاصی دارد. بعضی نوجوانان آرام وسایلشان را جمع میکنند، بعضی هنوز گوشهای نشستهاند و دلشان نمیآید زودتر از این فضا جدا شوند. نه خبری از شتاب همیشگی است و نه عجلهای برای رفتن. انگار زمان، در این سه روز، طور دیگری گذشته است.
برای خیلیها، تصویر رایج از نوجوان امروز با شلوغی، بیقراری و وابستگی به فضای مجازی گره خورده؛ اما اعتکاف دانشآموزی، تصویری متفاوت را نشان میدهد. نوجوانانی که نه از سر اجبار، بلکه با انتخاب خودشان، چند روزی از فضای بیرون، مدرسه و حتی خانه فاصله گرفتهاند تا تجربهای مشترک را زندگی کنند.
*حالوهوایش فرق دارد*
تقریباً همه نوجوانانی که در مسجد جامع شهدا حضور داشتند، از یک حس مشترک حرف میزدند؛ از آرامش. آرامشی که به گفته خودشان، از دورشدن چندروزه از فضای بیرون و قرارگرفتن در جمعی همدل میآید. فرقی هم نداشت سال اولی باشند یا تجربه اعتکاف در سالهای قبل را داشته باشند؛ اغلبشان راضی و خشنود بودند.
یکی از آنها میگفت: اینجا همه حس مشترک دارن. دورهم بودن با دوستامون خیلی لذتبخشه.
برای بعضی، دوری از مدرسه و خانه، نه از سر فرار، که بهعنوان یک فاصله کوتاه و لازم، معنا پیدا کرده بود؛ فرصتی برای نفسکشیدن و فکرکردن.
نوجوانان از مراسم نوحهخوانی و عزاداری رضایت داشتند، اما در کنار آن، پیشنهاد هم داشتند. بعضی میگفتند اگر برنامههای آموزشی و هنری متنوعتری متناسب با سن و دغدغههای نوجوانان برگزار شود، جذابیت اعتکاف بیشتر میشود. این پیشنهادات بیش از هر چیز، نشان میدهد آنهاصرفاً مخاطب نیستند؛ نگاه انتقادی و مشارکتجویانه دارند.
*انتخاب آگاهانه، نه اجبار*
نکتهای که بارها از زبان نوجوانان شنیده میشد، امکان همراهداشتن تلفن همراه بود. بعضیها صریح میگفتند همین موضوع باعث شده این مسجد را برای اعتکاف انتخاب کنند. داشتن موبایل، بهگفته خودشان، حس اجبار را کم کرده و انتخابشان را واقعیتر کرده است؛ حتی اگر در عمل، استفاده از آن بسیار کمتر از روزهای عادی باشد.
خداکرم فلاح، معاون پرورشی آموزشوپرورش فارس، در گفتگو با عصرمردم تأکید میکند که حضور دانشآموزان در اعتکاف کاملاً داوطلبانه بوده و آموزشوپرورش تنها نقش اطلاعرسانی و تسهیلگری را بر عهده داشته است. به گفته او، برای اینکه دانشآموزان با خیال راحت در این مراسم شرکت کنند، در ایام اعتکاف و حتی یک روز پس از آن، هیچ امتحانی برگزار نشده است.
*تجربهای خودجوش و مردمی*
برخلاف تصورهای کلیشهای، اعتکاف دانشآموزی فضای رسمی و اداری ندارد. بیشتر برنامهها با محوریت مساجد و بهصورت مردمی برگزار میشود. نوجوانان اغلب بهصورت گروهی، همراه دوستان یا خانواده، مسجد محل یا مسجدی را که با حالوهوایش ارتباط گرفتهاند، انتخاب میکنند.
یکی از مربیان فرهنگی حاضر در مسجد میگوید: نوجوانان خیلی زود میفهمن که فضا واقعی هست یا نمایشی و اگه حس کنن فقط قراره نصیحت بشن، کنار میکشن و اینجا بیشتر شنیده میشن.
*حس غریب پایان*
حسوحال نوجوانان در ساعات پایانی اعتکاف، ترکیبی از شادی و دلتنگی بود؛ خوشحال از تجربهای که پشت سر گذاشتهاند و کمی غمگین از اینکه این سه روز به پایان رسیده است. بعضیها میگفتند کاش امکانش بود سالی دو بار چنین فضایی را تجربه کنند؛ فضایی برای خلوت با خدا، برای اندیشیدن و برای کنار هم بودن.
اعتکاف شاید همه نوجوانان را جذب نکند، اما برای آنهایی که آمدهاند، تجربهای متفاوت است؛ تجربهای فراتر از یک آیین. تجربهای که نشان میدهد نوجوان امروز هنوز دنبال معناست، هنوز به جمع و همدلی نیاز دارد و هنوز دلش میخواهد گاهی از شلوغی فاصله بگیرد؛ حتی اگر این لحظهها، خیلی زود تمام شود.